Cấp độ 1 - Bài 1: Cách chọn mua và bảo quản thực phẩm

[Description]Cách chọn mua rau củ, thịt cá tươi ngon mà ai cũng có thể làm bằng mắt thường. Đồng thời, phương pháp khoa học giúp giữ thực phẩm tươi lâu cả tuần và tiết kiệm tối đa chi phí đi chợ cho gia đình.[/Description]

Chào mừng bạn đến với bài học đầu tiên cùng Vị Nhà Kitchen. Khi bắt đầu hành trình học nấu ăn, việc đầu tiên và quan trọng nhất chính là học cách chọn mua thực phẩm. Vì bạn sẽ không thể nấu được một món ăn ngon nếu nguyên liệu không tốt. Một vài trường hợp, thực phẩm hư hỏng có thể gây ngộ độc. Bài viết này dành cho người hoàn toàn không có kinh nghiệm nấu ăn và sẽ hướng dẫn bạn cách chọn lựa thực phẩm một cách đơn giản bằng mắt thường. Đồng thời, chúng ta cũng sẽ nói sơ lược một vài cách cơ bản để bảo quản thực phẩm đã mua tươi lâu hơn.

🎯 Mục tiêu bài học:

• Nhận biết và chọn đúng 100% thực phẩm tươi ngon, an toàn bằng mắt và tay.
• Nắm vững mẹo giữ rau lá xanh, thịt cá tươi nguyên dưỡng chất suốt 7 ngày.
• Biết cách lên thực đơn tuần để tiết kiệm từ 20% - 30% chi phí đi chợ.

1. Cách chọn lựa rau tươi ngon

Khi đi chợ hoặc siêu thị, đừng tin tưởng 100% vào lời người bán mà hãy tin vào chính các giác quan của bạn. Luôn chọn thực phẩm theo một nguyên tắc cốt lõi: Mắt nhìn - Tay sờ.

Cách chọn rau ăn lá

Rau ăn lá là những loại rau chúng ta chủ yếu ăn phần lá và thân ví dụ như xà lách, bắp cải, rau muống, rau dền, rau mồng tơi, rau lang, hẹ…

	NÊN CHỌN	NÊN TRÁNH
Mắt nhìn	Rau có màu xanh lá tự nhiên. Tùy vào loại rau nhưng đa phần rau có màu xanh lá nhạt sẽ non và ngon hơn.	Rau có lá vàng úa, lá héo hoặc dập nát.
Tay sờ	Bấm nhẹ ngón tay vào phần cuống thấy giòn, có nước tiết ra ngay.	Bề mặt bị dập/nát, có chất nhầy và mùi hôi thối khó chịu. Bấm nhẹ vào thân hoặc cuống thấy cứng và dai thì thường là rau trồng quá già, khi ăn sẽ bị dai và xơ.
Lưu ý	Ưu tiên chọn bó rau có kích thước vừa phải, đủ ăn trong 1 - 2 ngày vì rau lá thường nhanh hư hỏng.	Không nên mua bó quá lớn, trừ khi gia đình có nhiều người hoặc bạn muốn nấu để trữ tủ đông ăn cả tuần.

Ghi chú: Hãy thể hiện sự văn minh và lịch sự khi mua rau củ quả bằng cách chỉ nhấm hoặc bấm nhẹ nhàng để chọn rau. Không nên nhấm hoặc bấm quá mạnh gây hư hỏng, đứt lìa hoặc dập rau quả của cửa hàng, gây thiệt hại kinh tế cho người bán.

Cách chọn rau ăn quả

Rau quả là những loại rau chúng ta chủ yếu ăn quả của chúng như cà chua, dưa leo, bầu, bí xanh, bí đỏ, mướp,...

	NÊN CHỌN	NÊN TRÁNH
Mắt nhìn	Ưu tiên những trái/quả vẫn còn nguyên phần cuống dính vào đầu của trái/quả. Trái/quả có màu sắc tươi tự nhiên của nó, ví dụ cà chua đỏ tươi hoặc bầu có màu xanh lá mạ...	Tuyệt đối không chọn những quả có cuốn bị nấm mốc. Trái/quả bị ngả màu bất thường (ví dụ như bầu hoặc bí ngả màu vàng) hoặc có nhiều đốm đen hoặc nâu bất thường.
Tay sờ	Vỏ ngoài sờ căng bóng (ví dụ như cà chua, bí xanh...), hoặc sần sùi nhẹ (ví dụ như mướp, bí đỏ,...) một cách tự nhiên. Kích thước trái/quả nhỏ, vừa phải. Rau ăn trái/quả còn nhỏ sẽ ngon hơn trái/quả lớn.	Trái/quả bị mềm nhũn, dập nát và có chất nhầy trên bề mặt. Kích thước trái/quả to lớn quá mức. Bên cạnh việc trái lớn bị già, không ngon còn tiềm ẩn nguy cơ phun thuốc kích thích quá mức.
Lưu ý	Các quả có màu nhạt ví dụ như xanh lá nhạt, vàng nhạt, đỏ nhạt... thường sẽ tươi ngon hơn. Rau quả cũng nhanh hư hỏng nên chỉ mua số lượng vừa phải, đủ ăn.	Mua quá nhiều, rau bị hư hỏng ăn không kịp. Bấm, nhấm hoặc vỗ mạnh vào rau quả khi lựa chọn gây hư hỏng và thiệt hại cho người bán.

Cách chọn rau ăn củ

Rau củ là những loại chúng ta ăn phần củ hoặc rễ của cây ví dụ như củ cải, su hào, su su,...

	NÊN CHỌN	NÊN TRÁNH
Mắt nhìn	Ưu tiên những củ cân đối, tròn trịa. Vỏ bên ngoài nguyên vẹn và màu sắc tươi ngon/nhạt màu.	Không chọn những củ bị biến dạng, méo mó. Vỏ bên ngoài bị nứt nẻ quá sâu, bầm dập và mọc mầm.
Tay sờ	Khác với rau ăn quả, rau củ nên chọn những củ to nhưng vừa ăn, cứng cáp và chắc tay.	Sờ lên bề mặt có chỗ bị mềm hoặc nhũn. Củ cầm nhẽ, rỗng xốp (thường là do để lâu mất nước).
Lưu ý	Rau củ thường trữ được lâu hơn rau lá và rau quả nên có thể mua nhiều hơn một chút nếu muốn.	Thông thường, các loại rau củ bắt đầu mọc mầm sẽ mất đi chất dinh dưỡng và độ ngon. Một số trường hợp có thể gây ngộ độc chết người.

2. Cách chọn thịt, cá tươi ngon

Tương tự như rau củ quả, chúng ta luôn chọn thịt cá theo nguyên tắc cốt lõi: Mắt nhìn - Tay sờ.

Cách chọn thịt gà

Thịt gà thường là loại thịt có giá bình dân nhất và cũng dễ tìm mua nhất ở hầu hết mọi chợ và siêu thị. Thịt gà giàu đạm (protein) và ít gây xưng viêm (inflammation) đối với cơ thể.

	NÊN CHỌN	NÊN TRÁNH
Mắt nhìn	Thịt gà có màu hồng nhạt và bề mặt còn ẩm. Nếu thịt gà có da thì da sẽ có màu vàng nhạt.	Thịt gà có màu trắng bệt hoặc ngả màu thâm tím (đã bị hư hỏng). Bề mặt bị khô (do để lâu bên ngoài).
Tay sờ	Bề mặt nhớt nhẹ nhưng không kéo sợi nhầy. Khi ấn nhẹ lún vào rồi đàn hồi trở lại. Trừ trường hợp gà đông lạnh đã bị đông đá sẽ không đàn hồi.	Bề mặt nhầy nhớt và kéo sợi khi chạm vào. Khi ấn nhẹ, thịt bị lún nhưng không đàn hồi trở lại.
Lưu ý	Thịt động vật nói chung dễ hư hỏng nên cần mua số lượng vừa phải. Mang về nhà nên rửa sạch bằng nước muối rồi chế biến hoặc trữ đông ngay.	Sau khi mua, không nên để thịt bên ngoài tủ lạnh quá lâu và cần chế biến hoặc trữ đông ngay.

Cách chọn cá

Tùy nơi mà bạn sinh sống, cá có thể dễ mua hoặc khó mua và giá cả cũng đa dạng. Nếu ở gần sông hoặc biển, thì giá cá thường rẻ hơn ở những nơi khác. Mặc dù có mùi tanh đặc trưng, nhưng cá rất tốt cho sức khỏe và chúng ta nên ăn thường xuyên loại thực phẩm này.

Mặc dù cá khô cũng là một lựa chọn khi bạn không thể mua cá tươi, nhưng cá khô thường có nhiều muối và gia vị nên không thực sự tốt cho sức khỏe.

	NÊN CHỌN	NÊN TRÁNH
Mắt nhìn	Mắt cá phải trong suốt, hơi lồi ra ngoài. Mang cá bám chặt vào thân, khi lật lên thấy màu đỏ tươi hoặc hồng cánh sen. Vảy cá xếp đều, bóng loáng và bám rất chặt vào da.	Cá có mắt đục ngầu, lõm sâu. Mang cá màu bầm/thâm đen hoặc xám xịt. Vảy cá dễ dàng bong tróc khi chạm nhẹ.
Tay sờ	Ấn vào phần bụng cá thấy rực chắc, không bị lún hay bở nhũn.	Ấn vào phần bụng cá có dấu hiệu trương phình. Có mùi hôi ươn khó chịu.
Lưu ý	Trừ khi bạn ở gần biển hoặc sông thì bạn dễ dàng tìm được cá tươi, mắt trong suốt. Nếu mắt cá bị đục nhẹ nhưng vẫn săn chắc và không có mùi hôi ươn thì vẫn là cá ngon.	Tuyệt đối không để cá bên ngoài vì cá là loại thực phẩm rất nhanh hư hỏng.

Cách chọn thịt heo và bò

Thịt heo là loại thịt phổ biến nhất nhì tại Việt Nam nhưng lại thường tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm bệnh nếu không biết cách lựa chọn. Mặc dù có vị đậm đà hơn thịt gà nhưng thịt heo lại gây viêm (inflammation) đối với một số người có cơ địa nhạy cảm.

Cả thịt bò và thịt heo đều thuộc nhóm thịt đỏ (red meat) nên được đánh giá là không tốt cho sức khỏe nếu ăn quá thường xuyên.

	NÊN CHỌN	NÊN TRÁNH
Mắt nhìn	Thịt heo tươi phải có màu hồng hoặc đỏ nhạt, mỡ màu trắng ngà. Thịt bò phải có màu đỏ tươi, mỡ màu vàng nhạt. Bản thịt khô ráo, ẩm nhẹ và không có nhớt.	Thịt có màu tái nhợt, xanh xám hoặc đỏ sẫm đen; mỡ hôi. Thịt hoặc mỡ có các hạt trắng li ti như hạt gạo trong thớ thịt (thịt bị nhiễm sán).
Tay sờ	Dùng ngón tay ấn vào miếng thịt thấy có độ đàn hồi rất tốt, khi buông tay ra thì vết lõm lập tức căng trở lại trạng thái cũ.	Bề mặt thịt có lớp nhầy, nhớt. Khi ấn ngón tay, thịt không có độ đàn hồi tốt.

3. Kinh nghiệm mua đồ ăn tiết kiệm cho gia đình

Chỉ với hai bước đơn giản sẽ giúp bạn đi chợ và mua đồ ăn tiết kiệm cho gia đình:

Bước 1: Trả lời câu hỏi "Tuần này ăn gì?"

Thay vì đau đầu nghĩ "Hôm nay ăn gì?" mỗi ngày, bạn hãy dành 10 - 15 phút vào ngày cuối tuần để suy nghĩ xem sẽ ăn các món gì trong cả tuần tới. Việc lên kế hoặc giúp bạn biết mình cần mua những nguyên liệu gì để chế biến ra các món ăn. Bạn sẽ mua vừa đủ, không bị thừa thãi dẫn đến việc thực phẩm bị hỏng phải vứt bỏ.

Bước 2: Kiểm tra tủ lạnh trước khi đi chợ

Trước khi đi chợ hoặc siêu thị, hãy mở tủ lạnh và quét mắt một lượt. Hãy ưu tiên lên kế hoạch nấu các món bằng nguyên liệu còn thừa từ tuần trước (ví dụ: nửa củ cà rốt, một góc bắp cải). Nguyên tắc vàng là: "Chỉ mua đồ mới khi đồ cũ đã được giải quyết".

Chúc mừng bạn đã bước một bước chân đầu tiên trên hành trình làm chủ cuộc sống của bản thân. Đừng lo rằng bạn sẽ không nhớ hết tất cả kiến thức lựa chọn thực phẩm trong bài viết này. Bạn có thể lưu lại video và bài viết để xem lại khi đi chợ. Việc thực hành nhiều lần, đi chợ thường xuyên sẽ giúp bạn ghi nhớ các mẹo và kiến thức nấu nướng một cách tự nhiên.